تبلیغات
متن،موضوع،درس،خلاقیت - كدوك با تك باختنا رب ید قن

كدوك با تك باختنا رب ید قن

تاریخ:یکشنبه 13 اردیبهشت 1388-05:59 ب.ظ

   كدوك باتك با ختنا رب ید قن

 

 

 بر كسی كه در نظام تعلیم وتربیت نقشی بر عهده داشته باشد ، پوشیده نیست كه ادبیات كودكان ، عامل بسیار اساسی ومهم درجهت پیشرفت تكامل ذهنی ، عاطفی، اجتماعی وگسترش تجارب كودك است ودر این راستا كتاب های مخصوص سن كودكان ، مهم ترین نقش را می توانند ایفا كنند. بدین لحاظ ، كوشش وتلاش اساسی در راستای تهیه وتدوین كتاب های با كیفیت داستانی در حد كتاب های درسی وگاهی بیش از آن ضرورت دارد. اكثر كشور های جهان به این مهم بها داده وفعالیت های متنوع ومتعددی را برای گسترش وتكامل آن انجام می دهند .باید به این نكته مهم واساسی توجه گردد كه تنها به صرف داشتن سادگی درنوشتن یك كتاب داستان برای كودكان ونوجوانان .........روی جلد آن ، نباید در اختیار كودكان قرار گیرد. هر چند  خیلی زیبا وجالب تهیه شده باشد ویا نام یك شخصیت مهم عنوان آن باشد. بلكه باید كتاب كودك را از بین كتاب های كودك اتخاب كرد. حال این سوال پیش می آید كه چگونه باید كتاب را برای كودكان انتخاب نماییم . زیرا كوچكترین اشتباه درانتخاب كتاب برای كودكان ونوجوانان ، ممكن است تمام زحمات وتلاش مربیان تعلیم وتربیت را خنثی واز بین ببرد.

 بنابر این والدین ومعلمان عزیز باید نهایت دقت وتیزبینی را در انتخاب كتاب های خواندنی كودكان ( كتاب های غیر درسی ) وكتاب خانه وكلاس داشته باشند وبه این نكته مهم توجه نمایند كه كودكان ونوجوانان ، در وهله اول باید زندگی كنند ، زندگی سالم وسودمند فردی واجتماعی ، وبقدر لازم از استقلال زندگی وفكری برخوردار باشند ، وبه خود افتخار كنند وبه خود متكی باشند. به بیان دیگر ، هر مسئول تربیتی ( والدین ومعلمان و.......) این واقعیت را درك كنند كه درس ومشق ومطالعه آزاد همگی وسیله است تا شخص را از زندگی سالم وسازنده بر خوردار سازد نه اینكه اورا از زندگی نومید ومتنفر نماید وفكر وعقل او را به فساد وتباهی بكشاند. هرگز حق نداریم كتابی را برای كودك انتخاب كنیم كه او رابه تن پروری واعتقاد به شانس واقبال عادت دهد ویا عقاید اوهام را به او تلقین كند. مثلا از داستان  هایی نباشد كه جوان فقیری به سبب انجام دادن فلان كار بی اهمیت وبی ارزش ثروتمند می شود وبه شهرت جهانگیر می رسد ویا گنجی پیدا می كند ویك شبه بدون هیچ گونه زحمت وتلاشی ثروتمند می گردد. یا عاشق دختر پادشاه می شود وبه اوج قدرت وثروت می رسد ویا پرنده ای برروی شانه های او می نشیند وبه پادشاهی انتخاب می گردد. متاسفانه این گونه داستان ها وافسانه ها در كتاب های مخصوصا ادبی خود فراوان داریم. برای مثال در داستان (( سبكتكین وآهو)) می خوانیم :(( سبكتكین پدر سلطان محمود غزنوی روزی به قصد شكار به صحرا می رود وماده آهویی را با بچه اش می بیند ، آن ها را دنبال می كند وسر انجام بچه را می گیرد وبر زین می نهد ، سپس كه به سوی شهر بر می گردد از پشت سر ، صدایی به گوشش می رسد بر می گردد ونگاه می كند ومادر بچه آهو را می بیند كه ناله كنان می آید گو اینكهبچه اش را می خواهد .سبكتكین بی توجهی نشان می دهد ولی بعد دلش به حال مادر آهو می سوزد وبچه او را آزاد می كند - ودر همان شب خواب می بیند وپیر مردی به او می گوید : ای سبكتكین به جای بخششی كه به آن ماده  آهو كردی وبچه اش را به او پس دادی واسب خود را بی جو گذاشتی ، ما غزنین وزابلستان  را به تو وفرزندان تو بخشیدیم .)) مسلما كودكی كه این داستان را می شنود ویا می خواند حق دارد كه هر گونه فعالیت وتلاشی را بیهوده وبی ارزش بداند واین تصور باطل در ذهن او قوت می گیرد كه با كمترین محبت -مثلا به یك موجود زنده می توان حكومت چندین كشور را به دست گرفت .)) به قول دكتر هوشیار (( بیشتر تصور آمال و آرزوهای مردم ونویسندگان قدیمی ماست واز قبل آرزوی بی تحمل رنج در انتظار گنج است .......وبا این شعر سعدی هم خوانی ندارد كه می فرماید بدون رنج گنج میسر نیست برو كار كن جان برادر كه كار سرمایه جاودانی است. رابطه علت ومعلولی را از بین می برد وبا كتاب درس علوم او كه بیان علت ومعلول هاست در تناقض می باشد وكودك را دچار سر درگمی وبلا تكلیفی می كند ، ومی خواهد با سحر وجادو كار ها را درست كند . بعضی از والدین وحتی مربیان تربیتی ومعلمان، این گونه افسانه ها وقصه ها را برای كودكان نقل می كنند وحتی می گویند كه در خور ذهن ووضع طبیعی اطفال است ، زیرا آنان هنوز قانون علت ومعلول را درك نكرده اند ، وعقیده دارند كه هنگامی كه بزرگ شدند این گونه افسانه ها را به نظر افسانه می پندارند واز تحت تاثیر قرار گرفتن آن ، بدر خواهند آمد. غافل از این كه این نظر وتصور بزرگسالان است وبه احتمال زیاد در رفتار های او ، بطور ناخود اگاه ، منعكس خواهد شد . بنابر این انتخاب كتاب های غیر درسی برای كودكان باید بر مبنای تجربه علمی باشد نه بر مبنای ذوق وسلیقه وتمایلات بزرگسالان ، به بیان دیگر باید از یك طرف كودك واز طرف دیگر كتاب ها را شناخت. برای دریافت این كه كودكان در هر سنی به چه نوع مطالب ، علاقه نشان می دهند ، علاوه بر آنچه در بحث از ویژگی ها سنی كودكان در مراحل مختلف رشد وتكامل گفته شد، می توان به چهار طریق زیر آزمایش كرد :

 1- قضاوت خود كودكان به وسیله پر سشنامه هایی كه پر می كنند.

 2- مشاهده كتاب های ی كه كودكان می خواهند.

 3- اظهار نظر ها یی كه درباره كتاب ها می كنند .

 4- یاداشت كردن عده ونوع كتاب هایی كه در سنین مختلف ، مورد توجه كودكان قرار می گیرند.

 روی هم رفته متخصصان سه دوره را مشخص كرده اند. 1- دوره افسانه 2- دوره داستان 3- دوره علاقه به واقعیت - كارل بولر مربی معروف آلمانی سه دوره مذكور را با اصطلاح ((واقعیت)) چنین بیان می كند : دوره افسانه را دوره بیگانگی از واقعیت ، دوره داستان را دوره نزدیكی به واقعیت ، دوره سوم را دوره توجه به واقعیت نامیده ، این دوره ها را با دوره های رشد طبیعی واجتماعی آدم منطبق دانسته است .اصل مهمی كه باید مد نظر قرار داد ونیاز ها ورغبت های سنی است، زیرا كودك مادامی كه خود را به مطالعه مساله ای یا موضوعی نیازمند نبیند به آن علاقه نشان نخواهد داد . متخصصان درباره ی نیاز های سنی كودكان وكتاب هایی كه می توانند بخوانند آزمایش های گسترده ای را انجام داده اند وبه این نتیجه رسیده اند كه می توان بر حسب نیاز های روانی گوناگون كودكان ، كتاب های زیر را انتخاب نمود: الف- برای ارضای نیاز به تامین عاطفی : 1- كتاب های مربوط به بیوگرافی وسرگذشت 2- كتاب های مربوط به مسائل خانوادگی 3- كتاب های مربوط به دوستان وفادار 4- كتاب های مربوط به شجاعت و شهامت 5-كتاب های مربوط به عقاید وافكار اخلاقی

 ب: برای ارضای نیاز به وابستگی یا تعلق خاطر : 1- كتاب های مربوط به خانواده 2- كتاب های مربوط به مدرسه 3- كتاب های مربوط به اجتماع 4- كتاب های مربوط به سرزمین های دیگر 5- كتاب های مربوط به وفاداری 6- كتاب های مربوط به بیوگرافی 7- كتاب های مربوط به محیط زندگی

 ج- برای ارضای نیاز به محبت متقابل ( دوست داشتن ودوست داشته شدن) 1- كتاب های مربوط به خانواده 2- كتاب های مربوط به زندگی حیوانات 3- كتاب های مربوط به قهرمانان 4- كتاب های مربوط به علوم 5- كتاب های مربوط به حوادث

 د- برای ارضای نیاز های ذهنی یا عقلی : 1- كتاب های مربوط به سرگذشت 2- كتاب های مربوط به اقسام هنر های زیبا 3- كتاب های مربوط به تا ریخ 4- كتاب های مر بوط به فولكلور وفرهنگ عامه

 ه: 1- برای ارضای نیاز به تنوع وتجارب تفریحی : 1- كتاب های مربوط به خوش قلبی 2- كتاب های مربوط به شعر 3- كتاب های مربوط به فولكلور 4- كتاب های مربوط به داستان حقیقی 5- كتاب های مر بوط به دانش هایی درباره فرشتگان

 و:  برای ارضای نیاز عاطفه زیبا دوستی 1- كتاب های مربوط به شعر 2- كتاب های مربوط به هنر های زیبا 3- كتاب های مربوط به شاهكار

 معیار های انتخاب كتاب های غیر درسی : 1- طرح - طرح یك كتاب داستان نشان می دهد كه چه اتفاقاتی درآن داستان رخ داده اند وچه مشخصاتی دارند.2- چگونگی محتوا - منظور آیا كتاب ارزش خواندن دارد ونیاز های خواننده اش را ارضا می كند. 3- موضوع یا منظور- سومین معیار ارزشیابی ، منظوری است كه نویسنده برای آن نوشته است ، كه باید دوست داشتن حیوانات ، پذیرفتن خود ودیگران ، پیروزی وغلبه بر ترس  4- شخصیت هنری : منظور تصویر اشخاص یا حیوانات در كتاب های كودكان باید واقعی وزنده باشد.

 5- سبك نگارش : كودكان در داستان های خود عمل وفعالیت را دوست دارند وسبكی را ترجیح می دهند كه حاكی از جنب وجوش باشد .

 6- قطع: كودك كتابی را كه زیبا وخوشایند باشد بر می گزیند . قطع كتاب باید دارای خصوصیات زیر باشد. خصوصیات خواننده ( كودك كتابی را دوست دارد كه برای او قابل حمل باشد ) موضوع وصفحه آرایی :بعضی از موضوعات احتیاج به قطع خاصی دارند .مثلا قطع مناسب برای كتابی درباره درختان قطعی است كشیده وبلند.

 7- كاغذ وجلد وصحافی -نوع كاغذ كتاب، شكل وكیفیت جلد وچگونگی صحافی آن در جاذب وجالب نمودن كتاب های كودكان بسیار موثرند. مثلا كودكان كتابی را بیشتر دوست دارند وراحت می خوانند كه كاغذ آن زبر ومات باشد تا این كه نور را منعكس نكند .

 8- قیمت - امروز بهای كتاب با توجه به وضع اقتصادی زمان مخصوصا در كشور های جهان سوم در انتخاب كتاب كودك ، مساله مهمی تلقی می شود زیرا اكثر خانواده ها به زحمت می توانند هزینه های ضروری فرزندان خود را تامین كنند . بنابر این كتاب باید ارزان قیمت در اختیار مردم قرار گیرد ، واین نیز در صورتی امكان دارد كه موسسات خیریه در این خصوص قدم های اساسی را بردارند. در ضمن هنوز هم در جامعه ما فرهنگ كتاب خوانی رواج پیدا نكرده است وگاهی مواقع ربطی به مسئله اقتصادی ندارد. مدارس نیز می توانند به مساعدت اشخاص نیكوكار محلی وانجمن اولیا ومربیان ، كتاب های آزاد مورد نیاز دانش آموزان خود را خریداریوتهیه كنند ودر كتاب خانه مدارس وكلاس ها قرار بدهند.

 ازآنچه در بحث از انتخاب كتاب كودك گفتیم در می یابیم كه انتخاب كتاب برای كودكان ونوجوانان كاری است بسیار دقیق كه احتیاج به دقت و صرف وقت وانرژی بسیار دارد وبالاتر از همه بدون شناخت كافی از كودك وموضوع كتاب ، انجام آن غیر ممكن است .به همین علت بهتر است اتخاب كتاب را به خصوص برای مدارس گروهی متخصص ومتبحر انجام دهند ونتیجه كار وتلاش خود را دراختیار مربیان تعلیم وتربیت ووالدین قرار دهند.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر